Sorgoa eta artatxikia

Gure merkatuetan oso ohikoak ez diren bi labore direnez, jatorrizko herrialdeetan bezala prestatutako plateretan probatzea komeni da. Gainera, metodo ona da gastronomiaren bidez beste kultura batzuk ezagutzeko. Oro har, artatxikia eta basartoa ale oso gisa edo irin gisa jaten dira, eta horrekin plater tradizionalak prestatzen dira. Funtsean, lau dira zereal horiekin egindako elikagaiak:

• Gatxa trinkoak edo meheak, hartzituak edo hartzitu gabeak, batez ere Afrikan kontsumitzen direnak.
• Ogi laua, eskuarki legamiarik gabea eta Asian eta Afrikako zenbait tokitan hartzitutako edo hartzitu gabeko orearekin prestatua.
• Produktu egosiak, arto-semolarekin edo arrozarekin prestatzen direnen antzekoak.
• Oliotan frijitutako prestakinak edo oreak (kauserak bezala).

Horien guztien artean, beharbada bi kontinenteetako planorik ezagunena ahia (ahia, lodixeagoa edo ez hain lodia) da, oinarri gisa artatxiki edo artatxiki irinarekin egiten dena. Ahia haurrari titia kentzeko erabiltzen da. Oinarrizko osagaiak gor edo artatxiki irina eta ura dira, eta nahasketari, ohituren arabera, askotariko osagaiak gehitzen zaizkio (esne garratza, azukrea, gatza, olioa, limoia edo tamarindo-estraktua). Plater hau prestatzeko ohiko urratsak hauek dira:

1. Nahastu irina katilu-erdi urarekin.
2. Jarri nahastea ontzi estali batean, eta hartzitu 24-48 orduz, leku heze batean.
3. Irakin geratzen den ura eta gehitu irin hartzitua.
4. Egosi orea 10-15 minutuz, leundu eta loditu arte.
5. Gehitu esne garratza (ura edo banana-zukua), irabiatu eta irakin 2 minutuz.
6. Azukrea gehitu eta zerbitzatu bero gosari edo bazkari gisa.

Ekoizle herrialde guztietan asko erabiltzen den beste produktu bat artatxiki edo sorgo irinezko tortillak dira: ogi lau biribil bat, legamiaz hartzitua, minutu erdiz egosten dena eta barazkiekin, lekaleekin, haragiarekin edo zoparekin batera zerbitzatzen dena.

Indian, ale osoak erabiltzen dira, eta arroza bezala prestatzen dira, bakarrik edo lekaleekin. Sorgo- eta artatxiki irina ere bahe fin batetik pasatu eta kuskusa egiten da Marokoko kuskuseroaren pareko eltze batekin.

Txinan, sorgo ekoizpenaren herena inguru edari alkoholikoak egiteko erabiltzen da, batez ere likore tradizional indartsu bat egiteko.