Oloa

Oloa Gramineoen familiako urteroko landare belarkara da, eremu epeletan hazten dena eta beste zereal batzuekin alderatuta, goi-lautada hezeetan ere garatzen dena. Oloa ipar eta hego hemisferioko klima epeleko eskualde guztietan hazten da. Asia Txikitik etorri eta Europan sartu zen, eta garagar eta gari uztetan hazten zen belar txartzat hartu zuten urteetan. Duela 3.000 urte gertatu ziren klima-aldaketek oso baldintza txarrak eragin zituzten Europako iparraldean eta mendebaldean, eta horrek ez zuen eraginik izan oloan, gainerako zerealek baino hobeto jasan baitzitzakeen aldaketa horiek. Animalien elikadurarako zein gizakien elikadurarako erabiltzen den landarea izan da. Erromatarren garaiko eta Erdi Aroko aztarna arkeologikoak daude, nahiz eta aurkitutako aztarna zaharrenak Erdialdeko Europan dauden eta Brontze Arokoak diren (K.a. IV. milurtekoa).

XVIII. mendean, olo-irina produktu dietetikotzat hartu zen Amerikan eta Europan, eta farmazietan saltzen zen. Zorabioetarako eta ahultasun-egoeretarako erabiltzea gomendatzen zen. Zereal-konpainia handiak sortu zirenetik, haien irina elikagai gisa saltzen hasi ziren txikizkako dendetan. XVIII. mendean hasitako eta XIX. mendean jarraitutako nekazaritza-, industria- eta gizarte-aldaketek giza dietan pixkanakako aldaketak eragin zituzten, eta, ondorioz, gariak oloa eta beste zereal batzuk ordezkatu zituen neurri batean, eta beherakadak jarraitzen du une honetan.

Gaur egun, munduko ekoizlerik handiena Errusia da: uzta-eremuaren % 40 eta ekoitzitako alearen % 25. Munduko olo-produkzioa 30 milioi tonatik gorakoa da, eta bosgarren lekuan dago zereal-ekoizpen osoan. Ipar hemisferioko klima hotzetan garrantzi handiena duen neguko zereala da. Europako beste ekoizle garrantzitsu batzuk Alemania (%5), Polonia (% 5), Finlandia (% 4) eta Suedia (% 3) dira. Espainian, Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioaren (MAPA) 2006ko datuen arabera, 453.277 hektarea erabili ziren graminea hori hazteko.