Garbantzua

Garbantzua (Cicer arietinum) Cicerae espeziekoa eta Cicer generokoa da, lekadunetakoa, baina aldaera hori da balio ekonomikoa duen bakarra. Zorroak barruan oboide formako hazi bat edo bi ditu: garbantzuak.

Landarea Ekialde Erdiko eremu emankorrean etxekotu zen. Lehen aurkikuntza arkeologikoak K.a. 5450. urtekoak dira, gutxi gorabehera, eta Turkiako Hacllarren aurkitu ziren. Jerikoko Brontze Aroko aztarnategietan ere (K.a. 3200) agertzen dira aztarnak.

Gaur egun hazi honi hektarea gehien dedikatzen dion herrialdea India da (Pakistanekin batera munduko ekoizpenaren %90a mantentzen dute), Kristo aurreko bigarren milurtekoaz geroztik bere erabileraren berri ematen delarik. Lndiatik, espeziea Asia eta Europa kontinenteko beste zonalde batzuetara zabaldu zen. Espainiar eta portugaldar konkistatzaileek garbantzua Mundu Berrira eraman zuten eta handik Australiara eta Kanadara bidaiatu zuen, gaur egun mundu mailan produzitzen duten bi herrialde nagusietara. Turkian, Iranen eta Mexikon ere garbantzuak laborantza garrantzitsua dira.

Espainian, 1999/2000 kanpainaz geroztik, garbantzua da landatutako azalerari dagokionez hirugarren lekadun alea, animalien elikadurarako erabiltzen diren lekaleen eta erleen atzetik.

Hazi mota horretarako Europar Batasunak ematen duen laguntza espezifikoari esker —Kontseiluaren 1996ko ekainaren 30eko 1577/96 Araudia (EE), ale lekadun jakin batzuen aldeko neurri espezifiko bat ezartzen duena—, 2001. urtean 50.300 tona garbantzu metriko ™ ekoitzi ziren.

Zifra horri esker, Espainia munduko zazpigarren herrialde ekoizlea da. Andaluzia (% 36), Extremadura (% 31) eta Gaztela-Mantxa (% 20) dira Espainiako lurraldean hektarea gehien ekoizten dituzten erkidegoak